توافق ایران و غرب بر
سر آغاز مذاکرات هستهای
هشدار وزیر خارجه آلمان به ایران
دویچه وله: خاویر سولانا، نماینده شش قدرت بزرگ و سعید جلیلی،
مسئول مذاکرات هستهای ایران، بر سر آغاز مذاکرات به توافق رسیدند. ایران همچنین
شامگاه روز جمعه ۴ ژوئیه، رسماً به پیشنهادهای پنج عضو دائم شورای امنیت و آلمان
پاسخ داد.
به گزارش رسانههای ایران، سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و مسئول
مذاکرات هستهای با غرب، بعد از ظهر روز جمعه (۴ ژوئیه) با خاویر سولانا، مسئول
سیاست خارجی اتحادیه اروپا و نمایندهی گروه ۱+۵ در مذاکرات هستهای با ایران،
تلفنی گفتوگو کرده است. این دو به توافق رسیدهاند که اواخر تیرماه مذاکرات خود را بر سر
بستهی پیشنهادی غرب از سر گیرند.
رسانههای ایران همچنین خبر دادند که پاسخ ایران به نامهی وزیران خارجهی
گروه ۱+۵، روز جمعه تحویل سولانا داده شده است. سخنگوی سولانا، شامگاه جمعه (۴
ژوئیه) در بروکسل دریافت پاسخ ایران را تایید کرد، اما دربارهی محتوای آن
اظهارنظری نکرد. پاسخ ایران از طریق سفیر جمهوری اسلامی در بروکسل به سولانا ارائه
شده است.
بستهی پیشنهادی پنج عضو دائم شورای امنیت و آلمان، روز ۱۴ ژوئن در تهران توسط
خاویر سولانا به مقامهای ایران تحویل داده شد. این بسته دربرگیرندهی مجموعهای
از مشوقها در ازای تعلیق غنیسازی اورانیوم است. شش قدرت بزرگ، شرط آغاز مذاکرات
بر سر بستهی پیشنهادی خود را "تعلیق غنیسازی اورانیوم از سوی ایران"
اعلام کردهاند.
به همراه بستهی مشوقها، نامهای نیز از سوی وزیران خارجه گروه ۱+۵ به ایران
ارائه شده که در آن «تعلیق شش هفتهای» با هدف آغاز مذاکرات مقدماتی، پیشنهاد شده
است.
هنوز از جزئیات پاسخ ایران به بستهی پیشنهادی غرب گزارشی انتشار نیافته است.
به نظر میرسد توافق سولانا و جلیلی برای آغاز مذاکرات در روزهای آینده، به معنای
پذیرش دستکم یک تعلیق کوتاه مدت غنیسازی اورانیوم، از سوی حکومت ایران باشد.
"ابراز خرسندی" سولانا
رسانههای ایران نوشتهاند خاویر سولانا، از "حسن نیت" ایران در
پاسخ به نامه وزیران خارجه شش بزرگ تشکر و از توافق برای آغاز مذاکرات،
"ابراز خرسندی" کرده است.
نشانههایی از واکنش مثبت ایران به بستهی پیشنهادی غرب و احتمال تغییر رویهی
ایران از سه روز پیش پدیدار شد. روز دوشنبه (دهم تیرماه) یکی از نمایندگان مجلس
خبر داد که غلامرضا آقازاده، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، در کمیسیون انرژی مجلس
حاضر شده و طی گزارشی دربارهی آخرین وضعیت پروندهی هستهای، گفته است، به این
نتیجه رسیدهایم که مذاکرات با گروه ۱+۵ آغاز شود.
این نمایندهی مجلس به نقل از آقازاده گفت: «در بسته پیشنهادی تعلیق غنیسازی
به شدت قبلی نیست و به همین دلیل حرکت رو به جلو است و باید مذاکرات را شروع کنیم.»
آشکارترین نشانهی تغییر در رفتار مقامهای ارشد جمهوری اسلامی، در اظهارات
علیاکبر ولایتی، مشاور امور بینالملل آیتالله خامنهای بازتاب داشت. او سهشنبهی
گذشته (۱۱ تیرماه) به روزنامهی "جمهوری اسلامی" گفت، پذیرش بستهی
پیشنهادی غرب به مصلحت ایران است.
ولایتی گفت: «هماکنون آمریکا و آنهایی که خلاف مصالح ما عمل میکنند، میخواهند
پیشنهادها را نپذیریم و از همین رو روشن میشود که پذیرش، به مصلحت ماست.»
مناقشهی شش ساله
مناقشهی اتمی ایران با غرب شش سال پیش و پس از آن آغاز شد که جامعه بینالمللی
پی برد که دولت ایران به مدت ۱۸ سال سرگرم فعالیت هستهای بوده، بدون آن که آژانس
بینالمللی انرژی اتمی را در جریان بگذارد. ایران یکی از امضاکنندگان معاهدهی
منع گسترش سلاحهای اتمی
است و میبایست فعالیتهای اتمی خود را به طور کامل به آژانس اطلاع میداد.
از آن پس، ایران زیر فشار جامعه بینالمللی برای شفافسازی پیشینه و ماهیت
برنامهی اتمی خود شد که تاکنون نیز ادامه دارد. اما خودداری ایران از همکاری
کافی با آژانس موجب بالاگرفتن بحران و ارجاع پروندهی ایران به شورای امنیت در
روزهای آغازین سال ۱۳۸۵ شد. شورای امنیت تا کنون با تصویب سه قطعنامهی الزامآور، به طور جدی
از ایران خواسته است غنیسازی اورانیوم را متوقف کند. ایران اما از پذیرش این
خواسته خودداری میکند.
غنیسازی
اورانیوم موضوع مرکزی در مناقشه اتمی ایران و غرب است. ایران ادعا میکند که
اورانیوم غنیشده را برای مصرف در نیروگاههای تولید برق لازم دارد، اما غرب گمان
دارد که حکومت ایران زیر پوشش پروژهی تولید برق هستهای، برای دستیابی به بمب
اتمی تلاش میکند.
خودداری از پذیرش قطعنامههای شورای امنیت، موجب برقراری تحریمهایی علیه
ایران شده که آخرین آن تحریم بانک ملی، بزرگترین بانک دولتی ایران، از سوی اتحادیه
اروپا است.
م / خبرگزاری رویترز، ایسنا
هشدار وزیر خارجه آلمان به ایران
فرانک والتر اشتاین مایر، وزیر خارجه آلمان تهدید کرد، اگر در مذاکرات اتمی با
ایران پیشرفتی حاصل نشود، پروندهی ایران باردیگر در دستور کار شورای امنیت قرار
خواهد گرفت. یک روز پیش از اظهارات هشدارآمیز وزیرخارجه آلمان، سخنگوی دولت ایران
گفته بود، مواضع هستهای
ایران تغییر نکرده است.
وزیر خارجهی آلمان که اظهاراتش در شمارهی روز یکشنبه (۶ ژوئیه) روزنامهی
فرانکفورتر آلگماینه انتشار یافته، میگوید: «اگر پیشرفتی [در مذاکرات اتمی با
ایران] حاصل نشود، ناگزیر خواهیم بود دربارهی دور تازهای از بحثها در شورای
امنیت فکر کنیم.»
ایران روز جمعهی گذشته به بستهی پیشنهادی پنج عضو دائم شورای امنیت و آلمان
پاسخ داد و اعلام کرد، برای گفتوگو با
خاویر سولانا آماده است. اما یک روز بعد
- شنبه ۵ ژوئیه - غلامحسین الهام، سخنگوی دولت در تهران به خبرنگاران گفت، مواضع هستهای ایران تغییر نکرده است.
با اینحال، وزیر خارجهی آلمان انعطاف در مواضع هستهای ایران را امکانپذیر
میداند. به نظر اشتاینمایر، اظهارات
سخنگوی دولت محمود احمدینژاد نظر قطعی ایران نیست. وی میگوید «برای ما قطعی است
که در این زمینه یک نظر تثبیتشده در رهبری ایران وجود ندارد.»
بدبینی هنری کیسینجر
هنری کیسینجر، وزیر خارجه اسبق آمریکا در گفتوگوی روزنامهی فرانکفورتر
آلگماینه، علاوهبر وزیر خارجهی آلمان، هنری کیسینجر، وزیر خارجهی اسبق ایالات
متحدهی آمریکا نیز شرکت داشت. کیسنجر اما برخلاف اشاینمایر، نسبت به اثربخشی
تحریمهای اعمال شده علیه ایران بدبین است.
وزیر خارجهی پیشین آمریکا به فرانکفورتر آلگماینه گفته است: «من همواره در
این باره تردید داشتم که ما میتوانیم با تحریمها و تشویقهای اندک و جزیی به
نتیجه برسیم.»
کیسینجر خواهان یک موضع واحد
جامعهی جهانی، از جمله آمریکا و روسیه، در برابر ایران است. او میگوید: «هیچکس
نباید در فکر اقدام نظامی باشد. اما باید دربارهی تحریمهای سنگین و موثر صحبت
کرد.»
روز جمعهی گذشته اعلام شد، سعید جلیلی، مسئول مذاکرات هستهای ایران با خاویر
سولانا، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و نمایندهی گروه ۱+۵ در مذاکره با
ایران، تلفنی گفتوگو کرده و توافق کردهاند که اواخر تیرماه مذاکرات خود را از سر
گیرند.
تحلیلگران میگویند، توافق سولانا و جلیلی برای آغاز مذاکرات، به معنای پذیرش
دستکم یک تعلیق کوتاه مدت غنیسازی اورانیوم از سوی حکومت ایران است. شش قدرت
بزرگ، شرط آغاز مذاکرات بر سر پیشنهادهای خود را، "تعلیق غنیسازی اورانیوم
از سوی ایران" اعلام کردهاند.
تمایل سولانا به دیدار با جلیلی
روز شنبه (۵ ژوئیه) ساعاتی پس از اظهارات سخنگوی دولت ایران مبنی بر
"عدم تغییر در مواضع هستهای" این کشور، سولانا اعلام کرد آماده دیدار
با سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران است. سخنگوی مسئول سیاست خارجی
اتحادیه اروپا در بروکسل به خبرنگاران
گفت، سولانا روز شنبه نخستین مشورتهای خود را انجام داده و آماده دیدار با سعید
جلیلی است.
به گفتهی این سخنگو، سولانا میخواهد به پاسخ ایران واکنش مثبت نشان دهد. با
اینحال هنوز تاریخی برای دیدار سولانا و جلیلی تعیین نشده است. ناظران میگویند
علاقمندی سولانا به دیدار با جلیلی، آن هم پس از دریافت پاسخ جمهوری اسلامی، میتواند
نشانهی وجود نکات مثبت در پاسخ ایران به بستهی پیشنهادی غرب باشد.
م / آسوشیتدپرس، رویترز
